Zelfstandigheid begint met een goed gesprek

Augustus 2025 | Remco Kuipers werkt al sinds 2001 in de ouderenzorg. In die jaren is hij gegroeid van begeleider tot regiomanager thuiszorg en inmiddels tot ervaren casemanager dementie. Zijn kracht? Mensen lezen en begrijpen. Sinds drie jaar is hij casemanager dementie (CMD) in de regio Veenendaal bij QuaRijn. Dat doet hij samen met collega Trees Keet.Hoewel Remco bij QuaRijn in dienst is, werkt hij vooral in netwerkverband samen met casemanagers dementie van andere ouderenzorgorganisaties, zoals Opella, Sante Partners en Charim. "In deze functie staan samenwerking en samenredzaamheid centraal. Je kunt het simpelweg niet alleen."

Samen werken aan reablement

Twee jaar geleden is binnen de regio Foodvalley een beweging gestart om reablement – ofwel: versterken van eigen regie en zelfstandigheid – meer op de kaart te zetten. Het doel: kijken wat de omgeving kan betekenen om cliënten zo lang mogelijk zelfstandig te laten leven, en hen minder afhankelijk te maken van zorgprofessionals. Hoe kun je het sociale netwerk van cliënten betrekken? Hoe kunnen buurtgenoten, familie of vrijwilligers bijdragen?"Voor mensen met dementie is dat soms extra lastig," legt Remco uit. "Zij kunnen vaak zelf niet goed aangeven wat ze nog kunnen en willen of overzien de gevolgen van de keuzes niet. Dan is het belangrijk om samen met de familie in gesprek te gaan. Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat familieleden geen mantelzorgers worden die hun eigen rol verliezen. Je wil dat iemand toch nog gewoon de zoon, dochter of partner kan blijven."

Iedereen is uniek

"Je kunt mensen met dementie niet over één kam scheren," benadrukt Remco. "Iedere situatie is anders en vraagt om maatwerk. De familie en het overig sociale netwerk is daarbij onmisbaar. Alleen samen krijg je goed in beeld wat iemand nog zelf kan, en waar hulp nodig is."Volgens Remco ligt de kracht in het vroegtijdig in gesprek gaan. "Hoe eerder je weet hoe iemands netwerk eruitziet, hoe sneller je dat netwerk kunt activeren. In onze regio is bijvoorbeeld de kerk vaak een belangrijk steunpunt. Vanuit betrokkenheid helpen mensen met boodschappen of administratie. Ze nemen het niet over, maar doen het samen met de cliënt. In andere regio’s zie je vaker dat de hulp gezocht wordt in de buurt of bij familie."De rol van een casemanager dementie is volgens Remco vooral: snel overzicht krijgen, het netwerk betrekken, mensen helpen regie te houden over hun eigen leven en een pad uit te stippelen voor nabije toekomst. "En we ondersteunen het netwerk, bijvoorbeeld door te verwijzen naar de juiste instanties."

Hoe praat je met familie?

Binnen de Foodvalley-regio is er veel aandacht voor hoe je in gesprek gaat met familie. "We hebben samen handvatten ontwikkeld en vragenlijsten opgesteld die helpen om goed het gesprek te voeren. Want zorg is tegenwoordig niet meer vanzelfsprekend – en vaak ook niet nodig, zolang iemand de eigen regie kan houden. Dat levert mensen ook echt levensvreugde op."Remco noemt een treffend voorbeeld uit een training. "De vraag was: mag je een cliënt met slikproblemen een appel laten eten? Zeker als diegene zelf aangeeft dat appels het allerlekkerste zijn? Dan stel je vragen en ga je samen met de familie het gesprek aan:

• Wat wil de cliënt?
• Wat wil de familie?
• Wat zijn de risico’s?

Soms is het risico op verslikken groot, maar is het geluk van het eten van die appel nóg groter. Dan kan dat zwaarder wegen. De kunst is om zulke beslissingen samen te nemen, met het belang en de stem van de cliënt voorop."

Klein gebaar, grote waarde

Remco deelt ook een mooi praktijkvoorbeeld. "Een meneer moest dagelijks medicijnen innemen. We dachten eerst aan een hulpmiddel zoals een Medido. Maar dat bleek niet nodig. Zijn buren dronken toch al elke dag samen koffie en hebben de medicatie daar onderdeel van gemaakt. Een prachtig voorbeeld van nabuurschap. Zo simpel kan het zijn."

Het levert echt iets op

Reablement en samenredzaamheid zijn geen abstracte begrippen, maar leveren concrete winst op: meer levenskwaliteit voor cliënten en minder druk op de zorg. Organisaties zoals Mijzo in Brabant hebben hier al waardevolle resultaten mee geboekt.